Nieuws & publicaties

De mensen achter het MJPO: Nico Jonker

03 november 2017

De mensen achter het MJPO: Nico Jonker

Het MJPO is een uniek samenwerkingsprogramma tussen Rijkswaterstaat, ProRail en de twaalf provincies . In deze rubriek spreken we telkens met iemand die via een van die samenwerkingspartners aan het MJPO is verbonden. Nico Jonker werkt als projectleider Beheer en Uitvoering bij de provincie Noord-Holland, en is vanuit verschillende functies al decennialang betrokken bij ontsnippering in Nederland.

Nico, je praat heel enthousiast over natuur en ontsnippering. Waar komt dat enthousiasme vandaan?

“We doen prachtige dingen die echt een effect op de natuur hebben. Er is de afgelopen decennia heel veel natuur hersteld en ontwikkeld, ook in de provincie Noord-Holland. De duinen waren vroeger platgelopen waterwingebieden met defensieterreinen en uniforme dennenbossen. Er is nu veel meer ruimte voor natuur en natuurbeleving, zo zijn bijvoorbeeld orchideeën en parnassia’s teruggekomen.”

“Heel trots ben ik op de ontsnippering van het Naardermeer. We hebben vanuit de provincie actief samengewerkt met Rijkswaterstaat, het Goois Natuurreservaat, Natuurmonumenten, ProRail, Waternet en natuurlijk ook omwonenden om in dit drukke gebied veel maatregelen te realiseren. Door alle maatregelen als Lego-steentjes bij elkaar te leggen hebben we in twintig jaar tijd het Naardermeer aan kunnen sluiten op alle natuurgebieden in de omgeving. We hebben onder meer landbouwgebieden opgekocht om als buffer te kunnen dienen. En met resultaat: helder water en bijzondere waterplanten. Twintig jaar geleden was er in het Gooi nog 1 bewoonde dassenburcht, nu 70 of 80 en breiden ze zich steeds verder uit. De boommarter heeft een veel uitgebreider leefgebied. En de kers op de taart natuurlijk: de otter is terug! Het is fantastisch om daaraan mee te kunnen werken.”

Is ontsnippering overal in de provincie zo’n succes?

“De uitbreiding van natuurgebieden is de afgelopen 25 jaar hartstikke goed gegaan. Maar de verbinding van deze mooie gebieden is her en der wel achtergebleven. Dwars door de provincie Noord-Holland lopen 600 kilometer provinciale wegen en 200 kilometer vaarwegen. Ze versterken de regionale economie, maar raken ook vaak aan natuurgebieden. Natuur die te vaak nog zit opgesloten in reservaten. Politiek en bestuurlijk heeft verbinden en ontsnipperen in Noord-Holland gelukkig veel belangstelling, we krijgen de ruimte om het initiatief te nemen en samenwerking te zoeken. We hebben daarbij te maken met organisaties die natuur niet als hoofdtaak hebben maar wel graag meedoen, zoals waterschappen, wegbeheerders en ProRail. Het is afhankelijk van het politieke klimaat en bezuinigingen hoeveel aandacht hiervoor is. Ik merk wel dat we via Green Deals dezelfde ambities hebben. Een programma als het MJPO draagt daar goed aan bij, zeker in het vinden van elkaar in het netwerk.”

Hoe zie jij dat ontsnipperingsnetwerk in Nederland?

“Bij de provincie zien we steeds hoe belangrijk die samenwerking is. Zo hebben wij heel veel gehad aan de hulp van de Vlinderstichting die de versterking van de biodiversiteit echt handen en voeten heeft gegeven. Voor monitoring werken we ook het liefst samen met andere organisaties; bijvoorbeeld voor het vijfjarige dassenonderzoek in het Gooi met Rijkswaterstaat en het Gooisch natuurreservaat. En met waterleidingbedrijven in Zuid-Kennemerland voor monitoring en evaluatie van drie natuurbruggen waar ook studenten aan mee doen. Ieder brengt z’n specialisatie en kennis in. Het maakt je onderzoek sterker en daarbij laat het een brede commitment zien, wat juist voor bestuurders belangrijk is. Die samenwerking zie ik ook in het MJPO. Wat een mooi succesvol programma is dat: zo lang, van begin tot eind uitvoeren, is echt een mooie prestatie. Het is nu essentieel alle kennis en ervaring goed te borgen, een netwerk kan daarvoor helpen. Het beheer wordt de volgende grote opgave. Voor zowel de grote als de kleine faunavoorzieningen.”

Is het beheer en onderhoud van de voorzieningen de grootste uitdaging de komende jaren?

“Het MJPO is een mooi en waardevol netwerk, maar het is vooralsnog een interne club; de aansluiting bij natuurorganisaties is momenteel bijvoorbeeld nog gering. Het zou zonde zijn als het einde van het MJPO ook betekent dat het netwerk ophoudt te bestaan. Wij weten als provincie bijvoorbeeld heel goed hoe je dingen aan moet leggen en programmeren, maar onze inhoudelijke kennis is beperkt. Rijkswaterstaat heeft dat veel meer, we moeten zorgen dat we daaraan vasthouden. Datzelfde geldt voor het beheer; deze kennis en ervaring moeten niet met pensioen zodra het programma afloopt. Ik maak me wel eens zorgen over die borging van het beheer en onderhoud. Het zit immers niet in de kerntaken van de meeste infra-organisaties, maar in het beheer wordt uiteindelijk bepaald of een voorziening kan werken”

“Natuurbeleid was tot voor kort een zaak van het Rijk, nu is dat aan de provincies overgedragen. Dit biedt kansen voor de provincie uiteraard, maar het betekent ook een versnippering van bevoegdheden. Ik moet nog zien dat het goed gaat werken, hoe zorgen we dat ‘groen’ overeind blijft? Kennis wordt nu ingekocht bij bureaus, maar daarmee versnipperen verantwoordelijkheden en bevoegdheden: wie gaat waar nu over, wie is eigenaar? Zeker op het gebied van beheer en monitoring is dat belangrijk.”

Je spreekt veel over samenwerking en netwerk. Kan dat bijdragen aan de oplossing van dit probleem?

“Er zit veel kennis bij Rijkswaterstaat en ProRail. De leidraden en richtlijnen voor inspecties bijvoorbeeld nemen we vrijwel ongewijzigd over. Er moet een club komen die het beheer, monitoring, evaluatie en communicatie van de resultaten op zich neemt. En dan bedoel ik niet een nieuw MJPO; dat was immers een inhaalslag en hersteloperatie. Bij nieuwe projecten wordt nu ook al rekening gehouden met natuur. Ik zie juist een kennisplatform van onder andere ecologen voor me, die werken bij verschillende organisaties, zowel overheden, adviesbureaus, natuurbeheerders en onderzoeksinstellngn. We kunnen aansluiting zoeken bij bestaande platforms, zoals het Kennisnetwerk Ontwikkeling en Beheer Natuurkwaliteit (OBN) of het CROW. Laatst hebben we een start gemaakt met het nadenken over het vervolg van het netwerk rond het MJPO, ik kan niet wachten daar een vervolg aan te geven.”